Bệnh tiểu đường ở người cao tuổi là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến, đòi hỏi sự theo dõi và chăm sóc chặt chẽ tại nhà. Đặc biệt, người già thường có hệ miễn dịch suy yếu, nhiều bệnh nền và tâm lý nhạy cảm  khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn. Hiểu đúng về bệnh và nắm rõ các lưu ý trong chăm sóc sẽ giúp phòng ngừa biến chứng nguy hiểm, nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

1. Bệnh tiểu đường là gì?

Bệnh tiểu đường (đái tháo đường) là tình trạng rối loạn chuyển hóa đường huyết, khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không sử dụng được insulin một cách hiệu quả, dẫn đến lượng đường trong máu tăng cao kéo dài.

Có 3 loại chính:

• Type 1: Cơ thể không sản xuất insulin (hiếm gặp ở người cao tuổi).
• Type 2: Cơ thể đề kháng insulin, phổ biến ở người lớn tuổi.
• Đái tháo đường thai kỳ: Xảy ra trong thời gian mang thai (không áp dụng với người già).

Theo WHO, trên 25% người trên 65 tuổi bị tiểu đường type 2 hoặc rối loạn dung nạp đường huyết【Nguồn: WHO – Global Diabetes Report 2022】

2. Nguyên nhân gây bệnh tiểu đường ở người cao tuổi

• Lão hóa cơ thể: Giảm chức năng tuyến tụy và độ nhạy insulin.
• Di truyền: Gia đình có người mắc bệnh tiểu đường.
• Thừa cân, ít vận động: Lối sống không lành mạnh kéo dài.
• Ăn uống nhiều đường, tinh bột nhanh, chất béo xấu.
• Căng thẳng tâm lý mãn tính: Ảnh hưởng hệ nội tiết, tăng nguy cơ đề kháng insulin.

Xem thêm các lưu ý quan trọng về sức khoẻ người cao tuổi TẠI ĐÂY

3. Biểu hiện bệnh tiểu đường ở người già

Biểu hiện bệnh ở người cao tuổi thường không rõ ràng, dễ bị nhầm với các bệnh lý tuổi già khác. Tuy nhiên, một số dấu hiệu điển hình gồm:

• Đi tiểu nhiều lần, đặc biệt về đêm
• Khát nước, miệng khô, sụt cân nhanh dù ăn uống bình thường
• Mệt mỏi, chóng mặt, nhìn mờ
• Da khô, dễ nhiễm trùng, vết thương lâu lành
• Ngứa vùng kín, nhiễm trùng tiểu thường xuyên

Nhiều trường hợp phát hiện bệnh tiểu đường ở người cao tuổi là do biến chứng đã xảy ra như tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim hoặc suy thận mãn.

4. 5 lưu ý khi chăm sóc người cao tuổi bị tiểu đường tại nhà

Chăm sóc người lớn tuổi bị tiểu đường tại nhà đòi hỏi người chăm phải có kiến thức y khoa cơ bản, sự kiên nhẫn và thấu hiểu tâm lý người bệnh. Dưới đây là 5 lưu ý quan trọng bạn không nên bỏ qua:

4.1 Theo dõi đường huyết đúng cách

Tại sao cần theo dõi thường xuyên?

• Giúp điều chỉnh thuốc, dinh dưỡng và hoạt động hằng ngày
• Phát hiện sớm hạ hoặc tăng đường huyết bất thường

Cách theo dõi:

• Đo vào buổi sáng khi đói và sau ăn 2 giờ
• Sử dụng máy đo cá nhân, ghi chép kết quả mỗi ngày
• Tái khám định kỳ đo HbA1c (chỉ số đường huyết trung bình 3 tháng)

Khuyến nghị: HbA1c nên dưới 7.5% ở người cao tuổi (ADA Guidelines 2023)

4.2 Chế độ ăn uống cho người cao tuổi bị tiểu đường

Nguyên tắc chính:

• Ăn đúng giờ, chia thành 5–6 bữa nhỏ mỗi ngày
• Giảm tinh bột hấp thu nhanh, tăng chất xơ
• Ưu tiên rau xanh, cá, đậu phụ, hạt ngũ cốc
• Tránh đồ ngọt, nội tạng, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ

Mẫu thực đơn nên có:

• Bữa sáng: Cháo yến mạch + 1 quả trứng luộc
• Bữa phụ: 1 ly sữa dành cho người tiểu đường
• Bữa chính: Cơm gạo lứt + cá hấp + canh cải bó xôi

Theo Bộ Y tế, người cao tuổi bị tiểu đường cần ít nhất 25g chất xơ mỗi ngày để ổn định đường huyết【Nguồn: Sổ tay Dinh dưỡng người cao tuổi – Bộ Y tế】

4.3 Hoạt động thể chất hợp lý

Vận động giúp cơ thể tiêu thụ đường tốt hơn, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và tăng độ nhạy insulil. Các hình thức vận động phù hợp:

• Đi bộ 20–30 phút mỗi ngày
• Tập dưỡng sinh, yoga người cao tuổi
• Bài tập thở, kéo giãn cơ nhẹ nhàng

Lưu ý:

• Không tập khi quá đói hoặc sau ăn no
• Luôn theo dõi đường huyết trước và sau tập luyện
• Tránh tập nơi trơn trượt, mất an toàn

Tổ chức Diabetes Care (2021) khuyến nghị người già nên duy trì 150 phút vận động/tuần để cải thiện chỉ số HbA1c【Nguồn: Diabetes Care Journal】

Xem thêm về lợi ích của việc tập thể dục đối với người cao tuổi TẠI ĐÂY

4.4 Chăm sóc bàn chân phòng biến chứng tiểu đường

Người tiểu đường cao tuổi có nguy cơ cao mắc biến chứng bàn chân tiểu đường do tổn thương dây thần kinh ngoại biên và tuần hoàn kém.

Cách chăm sóc bàn chân mỗi ngày:

• Rửa chân bằng nước ấm, lau khô kỹ (đặc biệt là kẽ ngón)
• Kiểm tra da chân mỗi ngày để phát hiện vết thương sớm
• Không đi chân trần, tránh đi giày cao gót hoặc bó sát
• Cắt móng chân cẩn thận, tránh gây trầy xước

Endocrine Society cho rằng chăm sóc bàn chân đúng cách giúp giảm 70% nguy cơ loét và cắt cụt chi【Nguồn: Endocrine.org】

4.5 Hỗ trợ tâm lý cho người cao tuổi bị tiểu đường

Tiểu đường là bệnh mạn tính, kéo dài cả đời nên dễ khiến người cao tuổi mệt mỏi, căng thẳng, mất động lực điều trị.

Vai trò của người thân:

• Trò chuyện hằng ngày, động viên tinh thần
• Khuyến khích người bệnh tham gia hoạt động nhẹ (chăm cây, vẽ tranh…)
• Không chỉ trích nếu người bệnh ăn sai hoặc quên thuốc
• Đưa đi khám đều đặn và cập nhật kiến thức cùng họ

Theo nghiên cứu Đại học Toronto, người bệnh có hỗ trợ tinh thần từ gia đình kiểm soát đường huyết tốt hơn 30% so với nhóm không có【Nguồn: University of Toronto – Diabetes & Mental Health 2020】

Xem thêm 5 lưu ý về chăm sóc sức khoẻ tinh thần người cao tuổi TẠI ĐÂY

5. Dịch vụ chăm sóc người cao tuổi bị tiểu đường tại nhà của Diên Hồng FamilyCare

Chăm sóc người cao tuổi bị tiểu đường tại nhà là một hành trình cần nhiều hơn sự yêu thương. Nó đòi hỏi sự hiểu biết y khoa, kỹ năng theo dõi chuyên môn và khả năng đồng hành tâm lý lâu dài. Tại Viện Chăm sóc Gia đình Diên Hồng, chúng tôi hiểu rõ những thách thức này và mang đến cho bạn giải pháp hỗ trợ toàn diện, hiệu quả.

Đội ngũ chăm sóc viên của Diên Hồng FamilyCare đều được đào tạo bài bản, chuyên sâu trong việc chăm sóc người cao tuổi mắc các bệnh mạn tính, đặc biệt là bệnh tiểu đường. Chúng tôi hỗ trợ người bệnh thông qua các dịch vụ thiết thực như:

• Đo đường huyết định kỳ, nhắc thuốc đúng giờ theo chỉ định bác sĩ

• Thiết kế thực đơn cá nhân hóa, giúp kiểm soát đường huyết mà vẫn đảm bảo dinh dưỡng

• Hỗ trợ vận động nhẹ nhàng, theo dõi các dấu hiệu bất thường sau khi tập

• Chăm sóc bàn chân tiểu đường: kiểm tra tổn thương, xử lý sớm vết loét, phòng tránh biến chứng

• Đồng hành tinh thần: lắng nghe, động viên, giúp người bệnh hợp tác điều trị tốt hơn

Tất cả dịch vụ đều được xây dựng để đáp ứng riêng từng nhu cầu của người bệnh và gia đình, với tinh thần tận tâm như người thân trong nhà.

Hãy liên hệ với Viện Chăm Sóc Gia Đình Diên Hồng ngay hôm nay TẠI ĐÂY! để nhận sự hỗ trợ chuyên nghiệp!

Theo dõi thông tin trên Website và Facebook của Viện chăm sóc gia đình Diên Hồng để cập nhật thông tin nhé.