Đột quỵ là gì? Triệu chứng & cách sơ cứu trong “thời gian vàng”

Mỗi năm tại Việt Nam có hơn 200.000 ca đột quỵ, trong đó khoảng 50% tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề vì không được sơ cứu kịp thời. Điều này cho thấy, hiểu đúng về đột quỵ và biết cách xử lý nhanh chóng trong “thời gian vàng” có thể cứu sống người thân của bạn. Sau đây Diên Hồng FamilyCare sẽ cung cấp chi tiến về nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử lý đúng dành cho bệnh nhân đột quỵ trong “thời gian vàng”.

1. Đột quỵ là gì?

Đột quỵ, còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra khi dòng máu cung cấp cho não bị gián đoạn hoặc suy giảm nghiêm trọng, khiến tế bào não không được cung cấp đủ oxy và chất dinh dưỡng. Chỉ sau vài phút, các tế bào này sẽ bắt đầu chết đi gây tổn thương vĩnh viễn cho não bộ.

Đây là tình trạng cấp cứu y tế nghiêm trọng, cần được xử lý càng sớm càng tốt, vì mỗi phút trôi qua là hàng triệu tế bào não mất đi.

Đột quỵ, còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra khi dòng máu cung cấp cho não bị gián đoạn hoặc suy giảm nghiêm trọng, khiến tế bào não không được cung cấp đủ oxy và chất dinh dưỡng. Chỉ sau vài phút, các tế bào này sẽ bắt đầu chết đi gây tổn thương vĩnh viễn cho não bộ.

Đây là tình trạng cấp cứu y tế nghiêm trọng, cần được xử lý càng sớm càng tốt, vì mỗi phút trôi qua là hàng triệu tế bào não mất đi.

2. Nguyên nhân gây đột quỵ phổ biến

Có hai loại đột quỵ chính mà bạn cần phân biệt:

• Đột quỵ do thiếu máu não (ischemic stroke): Chiếm khoảng 80% các ca, xảy ra khi mạch máu lên não bị tắc do cục máu đông.

• Đột quỵ do xuất huyết não (hemorrhagic stroke): Do mạch máu trong não bị vỡ, gây chảy máu và chèn ép mô não.

Một số yếu tố nguy cơ phổ biến gây đột quỵ gồm:

• Tăng huyết áp mạn tính

• Đái tháo đường

• Rối loạn mỡ máu

• Hút thuốc lá, nghiện rượu

• Thừa cân, béo phì

• Căng thẳng kéo dài

• Tiền sử gia đình có người từng đột quỵ

Đặc biệt, nhiều người trẻ hiện nay chủ quan, nghĩ rằng đột quỵ chỉ xảy ra ở người già nhưng thực tế độ tuổi đột quỵ ngày càng trẻ hóa, thậm chí dưới 40 tuổi.

Xem thêm các vấn đề sức khoẻ cơ bản của người cao tuổi TẠI ĐÂY

3. Dấu hiệu nhận biết đột quỵ: nguyên tắc FAST

Thời gian 3–6 giờ đầu sau khi khởi phát đột quỵ được gọi là “thời gian vàng” để cứu sống và giảm thiểu di chứng. Vì vậy, phát hiện sớm là yếu tố sống còn. Hãy ghi nhớ nguyên tắc FAST, công cụ nhận biết đột quỵ đơn giản mà hiệu quả:

• F – Face (Mặt): Khuôn mặt bị lệch, méo miệng, cười không đều

• A – Arms (Tay): Không thể nâng cả hai tay lên, một bên yếu hoặc liệt

• S – Speech (Lời nói): Nói ngọng, ú ớ, không rõ lời

• T – Time (Thời gian): Gọi cấp cứu ngay lập tức qua số 115

Ngoài ra, người bệnh còn có thể có các triệu chứng:

• Mất thị lực đột ngột

• Đau đầu dữ dội, chưa từng gặp

• Chóng mặt, mất thăng bằng

• Ngã gục mà không rõ nguyên nhân

4. 6 bước sơ cứu đột quỵ đúng cách tại nhà

Khi nghi ngờ người thân bị đột quỵ, tuyệt đối không hoảng loạn, mà hãy làm theo 6 bước sau:

1. Gọi cấp cứu ngay lập tức qua số 115

2. Đặt người bệnh nằm nghiêng, đầu hơi nâng cao (khoảng 30 độ)

3. Nới lỏng quần áo, cổ áo, khăn quàng để dễ thở

4. Không cho ăn uống bất cứ thứ gì tránh gây sặc hoặc nghẹn

5. Không tự ý dùng thuốc như aspirin, hạ áp nếu không có chỉ định

6. Theo dõi nhịp thở, mạch và ý thức cho đến khi xe cấp cứu đến

 Tránh tuyệt đối những phương pháp nguy hiểm nhưng phổ biến như: cạo gió, chích máu đầu ngón tay, bấm huyệt… Những cách này không có cơ sở khoa học và có thể làm tình trạng nặng thêm.

5. Cách phòng ngừa đột quỵ hiệu quả

Phòng ngừa đột quỵ không hề phức tạp nếu bạn kiên trì duy trì lối sống lành mạnh và kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Các biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả:

• Kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu định kỳ

• Ăn nhạt, giảm muối, giảm mỡ động vật

• Tăng cường vận động: đi bộ, bơi, yoga…

• Bỏ hút thuốc, hạn chế rượu bia

• Ngủ đủ 6–8 tiếng mỗi ngày

• Uống đủ nước, ăn sáng đầy đủ

• Tránh làm việc quá sức, giữ tinh thần thoải mái

Đặc biệt, nếu bạn đã từng có cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) hãy coi đó là “cảnh báo sớm” và cần điều trị phòng ngừa ngay.

Xem thêm thực đơn phù hợp cho người cao tuổi  TẠI ĐÂY

6. Chủ động phòng ngừa, đừng để đột quỵ cướp đi cơ hội sống.

Không ai đoán được đột quỵ sẽ xảy ra khi nào nó có thể đến vào lúc bạn đang ngủ, đang ăn cơm, hay đang đi làm. Điều duy nhất bạn có thể làm là trang bị kiến thức, chuẩn bị sẵn sàng và phòng ngừa từ trước. Nếu người thân bạn đang có nguy cơ cao hoặc đã từng bị đột quỵ, đừng để họ ở nhà một mình. Việc không có người chăm sóc đúng cách sau cơn đột quỵ có thể khiến bệnh nhân tái phát hoặc để lại di chứng nặng nề hơn.

Viện Chăm sóc Gia đình Diên Hồng – Đồng hành cùng bạn trong hành trình phòng và phục hồi sau đột quỵ

Viện Chăm sóc Gia đình Diên Hồng cung cấp dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp cho người bệnh sau đột quỵ tại nhà và tại bệnh viện:

• ✅ Hộ lý được đào tạo chuyên sâu về đột quỵ, xử lý khẩn cấp và phục hồi chức năng

• ✅ Theo dõi chỉ số sinh tồn, hỗ trợ ăn uống, vệ sinh cá nhân

• ✅ Tập luyện phục hồi chức năng, phòng loét, phòng viêm phổi nằm lâu

• ✅ Kết nối bác sĩ, điều dưỡng chuyên môn khi cần

Hãy liên hệ với Viện Chăm Sóc Gia Đình Diên Hồng ngay hôm nay TẠI ĐÂY! để nhận sự hỗ trợ chuyên nghiệp!

Theo dõi thông tin trên Website và Facebook của Viện chăm sóc gia đình Diên Hồng để cập nhật thông tin nhé.

Hãy chia sẻ bài viết này để nhiều người cùng biết cách cứu người, vì bạn không bao giờ biết khi nào mình sẽ là người cần đến kỹ năng này – hoặc là người có thể cứu người khác